Częstość występowania alergii u dzieci systematycznie rośnie. Ma na to wpływ wiele czynników, m.in. kontakt z syntetycznymi substancjami chemicznymi czy zanieczyszczenie środowiska.

Dr hab. n. med. Jarosław Kwiecień
Specjalista gastroenterologii dziecięcej, specjalista pediatra
  • Gdy oboje rodzice to alergicy, ryzyko odziedziczenia alergii u dziecka to nawet 60%!
  • Ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej u dziecka można zmniejszyć poprzez karmienie piersią przez pierwsze 4-6 miesięcy życia. 
  • Dzieci z rodzin obciążonych alergią, które z różnych przyczyn nie mogą być karmione piersią, powinny profilaktycznie otrzymywać specjalne mieszanki mleczne, w których białko jest częściowo lub całkowicie rozłożone (mleko HA lub hydrolizaty wysokiego stopnia).
  • Korzystny wpływ na zmniejszenie ryzyka alergii wydają się też mieć prebiotyki i probiotyki. 
Rozbicie łańcuchów białkowych

Standardowe mleko modyfikowane ma w składzie białka mleka krowiego, które mogą być powodem alergii. Po poddaniu białek hydrolizie ich właściwości alergenne maleją, ponieważ hydroliza zmienia ich budowę (sprawia, że łańcuchy są krótsze)

Ekspert radzi

  • Rozszerzanie diety niemowlaka. Eksperci zalecają, aby dążyć do wyłącznego karmienia piersią przez 6 pierwszych miesięcy życia. Tzw. pokarmy uzupełniające wprowadzamy nie wcześniej niż po ukończeniu przez dziecko 17. tygodnia życia, ale też nie później niż w 26. tygodniu życia. Zarówno zbyt wczesne, jak i zbyt późne rozszerzanie diety dziecka może zwiększać ryzyko wystąpienia alergii u dziecka.
  • Pierwsze warzywa i owoce. Ważne jest, aby pierwsze pokarmy uzupełniające były mniej słodkie, lepiej więc zaczynać od warzyw niż od owoców. Pierwsze warzywa, w oparciu o które rozszerzamy dietę, to np. marchew, zielony groszek, ziemniak czy dynia. Przyzwyczajenie dziecka do słodkiego smaku np. jabłek lub soków, często powoduje duże problemy z późniejszą akceptacją smaku warzyw.
  • Neofobia. Niechęć dziecka do nowego smaku i/lub nowej konsystencji pokarmu, określana naukowo słowem „neofobia”, jest bardzo częstym, wręcz naturalnym zjawiskiem i zwykle nie oznacza żadnej alergii lub nietolerancji. Należy konsekwentnie powtarzać próby rozszerzania diety, ponieważ czasami dopiero po 10-15 próbach dziecko akceptuje nowy pokarm. O tym, co powinno jeść dziecko, decyduje rodzic. Samo dziecko ma prawo decydować tylko czy zje i ile zje.
  • Gluten. To białko zawarte w trzech podstawowych zbożach europejskich: w pszenicy, życie i jęczmieniu. Jest to ważny i wartościowy składnik naszej diety. Niektórzy ludzie nie tolerują glutenu w diecie, ale nie jest to zjawisko bardzo częste – choroba ta, nazywana celiakią, dotyczy jedynie około 1% populacji.

Alergia a karmienie piersią

Spośród wielu możliwych metod zmniejszania ryzyka rozwoju alergii u dziecka, metodą najlepszą i najlepiej potwierdzoną naukowo jest wyłączne karmienie piersią przez co najmniej 4 miesiące. U dzieci karmionych piersią alergia występuje kilkukrotnie rzadziej niż u dzieci karmionych sztucznie, ale czasami nawet przy wyłącznym karmieniu mlekiem mamy pojawiają się u dziecka objawy sugerujące alergię pokarmową. Najczęściej są to zmiany skórne oraz różne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. 

Wystąpienie objawów mogących sugerować chorobę alergiczną, takich jak zmiany skórne, kolki, wzdęcia, zmiana konsystencji stolców jest sygnałem, że należy zgłosić się do lekarza w celu badania oraz uzyskania właściwej porady i zaleceń. Pamiętaj, że wymienione powyżej objawy nie zawsze muszą wynikać z alergii i mogą być spowodowane wieloma innymi przyczynami.

Dziedziczenie alergii pokarmowej

W przypadku alergii pokarmowej duże znaczenie mają czynniki genetyczne. Uwarunkowania genetyczne są szczególnie wyraźne w procesie rozwoju tzw. chorób atopowych, czyli związanych z podwyższonym stężeniem immunoglobulin z klasy IgE. Ryzyko rozwoju choroby alergicznej u dziecka jest najwyższe, gdy oboje rodzice mają tę samą chorobę atopową.

Najczęstsze alergeny pokarmowe

Wraz z wiekiem dziecka mogą zmieniać się najczęstsze alergeny

Dieta w ciąży a zapobieganie alergii pokarmowej

W wielu publikacjach dostępnych na rynku księgarskim oraz w internecie można znaleźć sugestie ograniczania spożycia w ciąży pokarmów potencjalnie alergizujących, co ma jakoby zmniejszać ryzyko alergii u dziecka. Nie jest to prawda – żadne badania naukowe nie udowodniły, aby można było w ten sposób zapobiec lub przynajmniej zmniejszyć ryzyko alergii u dziecka. Będąc w ciąży możesz jeść niemal wszystkie produkty, nawet te, które potencjalnie mogą uczulić dziecko w przyszłości, o ile oczywiście sama nie masz na nie alergii. Warto natomiast, aby Twoja dieta w czasie ciąży nie zawierała konserwantów, sztucznych barwników i większej ilości cukrów prostych oraz aby Twój przyrost wagi w ciąży nie był nadmierny. Konieczna jest suplementacja w kwas foliowy i odpowiednie spożycie ryb i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza kwasu określanego skrótem DHA. Unikaj dymu papierosowego, ponieważ ma on niekorzystny wpływ na Ciebie oraz dziecko, zwiększa też ryzyko wystąpienia alergii po narodzinach.

Odporność dziecka a alergia pokarmowa

Bakterie jelitowe biorą udział w rozwoju układu immunologicznego, czyli odporności dziecka oraz równowagi zapewniającej ochronę przed chorobami alergicznymi i autoimmunologicznymi. Szczególne znaczenie w procesie kształtowania się prawidłowej flory bakteryjnej jelit mają pierwsze 2-3 lata życia dziecka. Z tego powodu bardzo ważne jest długie karmienie naturalne, a w przypadku niemożności karmienia naturalnego stosowanie mieszanek mlecznych o składzie maksymalnie upodobnionym do mleka matki. Szkodliwie na florę bakteryjną jelit działają antybiotyki oraz tzw. cukry proste zawarte w diecie, zwłaszcza w słodyczach i napojach.

Dowiedz się więcej o rozwoju i żywieniu niemowląt po 6. miesiącu życia. Pobierz bezpłatny poradnik