Chociaż niemowlę widzi już od urodzenia, jego obraz jest nieostry, a wzrok noworodka wciąż się rozwija. Na rozwój wzroku u niemowlęcia duży wpływ ma sposób odżywiania.

mgr Ewa Grzybowska
psycholog kliniczny

Mama może również stymulować ten rozwój poprzez zabawę, a także wspólne wykonywanie codziennych czynności. 

Wzrok dziecka zaczyna się kształtować już w trakcie życia płodowego. Już wtedy przyszła mama ma znaczący wpływ na rozwój tego narządu. 

Już teraz masz wpływ na przyszłość Twojego dziecka. Kształtujesz ją jeszcze przed poczęciem, dbając o zdrowie Twoje i partnera. Następnie troszczysz się o żywienie i styl życia podczas ciąży. Po urodzeniu dziecka z miłością i oddaniem wspierasz jego prawidłowy rozwój, bo wiesz doskonale, że przyszłość Twojego dziecka zaczyna się już dziś.

Prawidłowe odżywianie z myślą o rozwoju wzroku

Pierwsze 1000 dni życia, czyli okres od życia płodowego i pierwsze lata życia dziecka, to czas intensywnego wzrostu i rozwoju dziecka. Od diety niemowlęcia w pierwszych latach życia będą zależały jego nawyki żywieniowe w przyszłości, a także rozwój jego organów i zmysłów, pozwalających na prawidłowe funkcjonowanie w codziennych sytuacjach.

Pierwszym pokarmem noworodka jest mleko mamy. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dziecko powinno być karmione wyłącznie piersią przez 6 pierwszych miesięcy życia, a następnie karmione piersią nawet do 2. roku życia lub dłużej, przy jednoczesnym rozszerzaniu diety. Wraz z pokarmem mamy niemowlę otrzymuje wszelkie niezbędne składniki odżywcze, które wspierają jego prawidłowy rozwój. Mleko mamy jest m.in. źródłem długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (w tym DHA), które są niezwykle istotne w procesie rozwoju układu nerwowego, a także wzroku dziecka.

Jeśli mama z różnych powodów nie może karmić piersią, powinna skontaktować się z lekarzem, aby wybrać odpowiednie mleko modyfikowane. Skład mleka modyfikowanego, dzięki licznym badaniom, jest maksymalnie, na ile to możliwe, zbliżony do składu kobiecego pokarmu, dzięki czemu jest w stanie dostarczyć dziecku niezbędnych składników odżywczych, w tym kwasu DHA dla prawidłowego rozwoju narządu wzroku u niemowlęcia.

Jak mama może stymulować rozwój wzroku dziecka?

Najmłodsze (1-2-miesięczne) niemowlęta widzą tylko wyraziste barwy (np. zieleń, czerwień, czerń) oraz kontrastowe desenie (tj. czarno-białą szachownicę). Lepiej też dostrzegają rzeczy na obwodzie, niż na wprost ich oczu, a także są bardziej wrażliwe na spostrzeganie ruchu, niż na inne widzialne cechy.

Między 3. a 12. miesiącem życia niemowlę potrafi już śledzić przedmiot poruszający się ze stałą prędkością oraz przewidywać jego kierunek ruchu. W 4. miesiącu życia rośnie wrażliwość dziecka na kolory i zdolność ich zapamiętywania, a niemowlę zaczyna nabywać zdolność obuocznego widzenia, zapewniającego postrzeganie głębi i widzenie w trzech wymiarach.

Niemowlę w wieku 6-8 miesięcy potrafi rozróżniać już więcej kolorów, rozpoznaje większe przedmioty, a także zwiększa się jego ostrość widzenia, w której prawie dorównuje dorosłemu.

Po skończeniu pierwszego roku życia wzrok dziecka rozróżnia już niemal pełną paletę barw, rozpoznaje już przedmioty oraz dostrzega szczegóły, a także potrafi wskazywać palcem na konkretny przedmiot.

Rozwój wzroku niemowlęcia należy stymulować bardzo ostrożnie, nie narażając dziecka na odbiór zbyt dużej ilości bodźców.

  • W pierwszych miesiącach życia powinno się zadbać, by w otoczeniu niemowlęcia znajdowały się przedmioty dwukolorowe o wyraźnym kontraście i jaskrawej barwie. Dla małych dzieci najbardziej atrakcyjne są cztery podstawowe kolory – czerwony, zielony, niebieski i żółty.
  • Należy pokazywać dziecku zabawki, przesuwać je w okolicy jego twarzy i zachęcać do dotykania oraz poznawania nowych tekstur i kształtów. Dla półrocznego dziecka warto zakupić zabawki wspomagające koordynację wzrokowo-ruchową, np. zawiesić nad łóżkiem ruchomą karuzelę z melodią.
  • Ponadto można zakładać dziecku skarpetki, przeznaczone specjalnie dla niemowląt i małych dzieci, aby stymulować ich zmysł wzroku.
  • W miarę możliwości należy dokonywać zmian w otoczeniu dziecka, unikając tym samym monotonii, co wpłynie korzystnie na prawidłowy rozwój wzroku dziecka.

Niektóre badania dowodzą, że ilość i zmienność stymulacji wzrokowej pozytywnie wpływa na rozwój inteligencji dziecka.

Zabawa z niemowlęciem nie tylko może przyspieszyć rozwój narządu wzroku, ale pomaga również w kształtowaniu innych umiejętności. Geometryczne formy nad łóżkiem będą pierwszym krokiem do nauki koncentracji i porównywania, emocje wyczytywane z twarzy mamy staną się okazją do nauki powtarzania i zapamiętywania, a jej dotyk pobudzi zakończenia nerwowe do szybszych reakcji.

Jakie zabawki i gry będą najbardziej pomocne w rozwoju zmysłu wzroku dziecka?

Ruchome zabawki np. dźwiękowe karuzele, plastikowe butelki napełnione wodą, wymagające więcej manipulacji m.in. poprzez dotykanie, poruszanie, ściskanie.
Dwukolorowe zabawki w kontrastujących kolorach np. czerwień i żółć czy biel i czerń, które pobudzają zmysł wzroku