Zmysł równowagi to ten, którego funkcjonowanie na co dzień najrzadziej sobie uświadamiamy, chociaż jego działanie warunkuje naszą zdolność poruszania się, odczuwania naszego ciała i otaczającej nas przestrzeni.

Dr n. med. Anna Pieprzowska-Białek
Specjalista położnictwa i ginekologii
  • Zmysł równowagi mieści się w błędniku w uchu wewnętrznym.
  • Położenie środka ciężkości zmienia się u kobiet w ciąży dosłownie przez cały okres 9. miesięcy. Jest to związane z rosnącym dzieckiem i rosnącym brzuchem mamy. Problemy z równowagą pojawiające się w trakcie ciąży mogą mieć różne przyczyny takie jak: spadek stężenia glukozy we krwi, nagłe zmiany ciśnienia, uciskanie żyły głównej przez powiększającą się macicę, zmiany w narządach wewnętrznych mamy, zmiana środka ciężkości.
  • Rozwój zmysłu równowagi u dziecka rozpoczyna się w 9. tygodniu ciąży. Dziecko systematycznie ćwiczy w brzuszku mamy, ale nie odczuwa położenia ciała w przestrzeni tak, jak człowiek dorosły. Maluch położony do góry nogami nie zdaje sobie z tego sprawy, ponieważ nie ma jeszcze wykształconej zależności między zmysłem równowagi, a zmysłem wzroku.

Ekspert radzi

  • Spadek stężenia glukozy we krwi. Intensywny wysiłek, jakiemu poddawany jest Twój organizm na początku ciąży może powodować spadki poziomu cukru we krwi. Aby zapobiec zawrotom głowy z tym związanym miej przy sobie zawsze zdrową przekąskę. Ciastko zbożowe, kanapka z pełnoziarnistego pieczywa czy sok owocowy pomogą Ci uzupełnić niedobór glukozy w organizmie. Jedz stosując zasady zbilansowanej i pełnowartościowej diety, odpowiedniej dla ciężarnych.
  • Zmiany ciśnienia. Gwałtowne zmiany pozycji ciała mogą powodować u Ciebie zawroty głowy. Postaraj się nie wykonywać raptownych ruchów, ale delikatnie zmieniaj pozycje ciała.
  • Ucisk na żyłę główną dolną poprzez powiększającą się macicę. Ucisk utrudnia zachowanie właściwego poziomu ciśnienia krwi oraz dotlenienia mózgu, a w związku z tym prowadzi do zachwiania równowagi. Dlatego ucz się spać na lewym boku, ponieważ w tej pozycji żyła główna nie jest uciskana. Zapewnij sobie dużą dawkę świeżego powietrza, jeśli to możliwe spaceruj i często wietrz mieszkanie. Zmęczonemu błędnikowi ukojenie powinno przynieść delikatne kołysanie, na przykład w hamaku, łagodny rytmiczny taniec, czy brodzenie w wodzie.
  • Stres i wysiłek. Staraj się nie forsować fizycznie czy emocjonalnie. Duży stres może być przyczyną nieprawidłowego poziomu ciśnienia krwi.

I trymestr ciąży

W pierwszym okresie ciąży wiele kobiet odczuwa zawroty głowy. Mogą zdarzyć Ci się zawroty głowy kiedy wstajesz rano z łóżka lub w ciągu dnia, gdy energicznie usiądziesz lub wstaniesz. Dlatego nie wykonuj raptownych ruchów, a jeśli odczuwasz oznaki zasłabnięcia (zawroty głowy, mroczki przed oczami) najlepiej połóż się z nogami podniesionymi do góry lub usiądź, kierując głowę delikatnie między kolana. To powinno spowodować dopływ krwi do mózgu, a co za tym idzie powrót równowagi. Jeśli zdarzyło Ci się zemdleć poinformuj o tym swojego lekarza.

II trymestr ciąży

Twój organizm coraz intensywniej odczuwa obecność dziecka. Powiększająca się macica może uciskać żyłę główną dolną, a co za tym może dochodzić do zachwiania równowagi.

Około 20. tygodnia ciąży Twój błędnik zacznie wyraźnie odczuwać zmiany, których dokonały hormony ciążowe i może być nieco zdezorientowany. Zmiany w Twoich narządach wewnętrznych, środku ciężkości, ustawieniu kręgosłupa spowodują, że możesz czuć się teraz nieco „niestabilna” w najbardziej dosłownym tego słowa znaczeniu. Dlatego usuń ze swojej nocnej drogi do toalety wszelkie przeszkody i zrezygnuj z butów na wysokim obcasie. Choć większość kobiet relacjonuje, iż mimo ciągłego potykania się „o własne nogi” udało im się ochronić powiększający się brzuszek przed urazem, nie powinnaś zwiększać ryzyka.

III trymestr ciąży

Z każdym dniem brzuszek staje się coraz większy, a Twój organizm nie ustaje w wysiłkach, aby wszystko przebiegało zgodnie z planem. Warto w tym okresie skonsultować z lekarzem harmonogram kontroli ciśnienia tętniczego, możesz badać je samodzielnie w domu przy pomocy prostego aparatu. Obserwuj uważnie reakcje swojego ciała. Jeśli odczuwasz bóle głowy poinformuj o tym swojego lekarza.

Zmysł równowagi u Twojego rozwijającego się dziecka

Chociaż dziecko w pełni rozpocznie naukę korzystania ze zmysłu równowagi po narodzinach, to w życiu płodowym ma on do spełnienia zasadniczą funkcję. Odpowiada za zdolność do przyjęcia grawitacyjnego ułożenia główką w dół w czasie, gdy zbliża się poród. Zanim to nastąpi płód podejmuje szereg czynności będących ćwiczeniem dla powstających narządów zmysłu równowagi – błędnika i ucha wewnętrznego, które w przyszłości wezmą udział w rozwoju jego zdolności psychomotorycznych. Wykonuje przeróżne ruchy kończynami, balansuje, kręci się wokół własnej osi, bawi się pępowiną. Kluczem do wspierania starań malucha o prawidłowy rozwój zmysłu równowagi jest zapewnienie mu naprzemiennie okresów stymulacji i odpoczynku. Płód będzie podejmował swoja pracę, kiedy Ty pozostajesz w spoczynku – siedzisz lub leżysz. Kiedy dostarczysz mu łagodnego kołysania – podczas codziennych czynności, spokojnego marszu czy łagodnego tańca, pozostanie w spoczynku, regenerując siły i asymilując zdobyte umiejętności. Szczególnie pod koniec ciąży pamiętaj, że długotrwały, zbyt intensywny ruch wywołuje wzmożone tętno i nadmierną ruchliwość płodu, co może zbyt wcześnie wywołać akcję porodową.