Zmiany, które zachodzą w organizmie kobiety w momencie zajścia w ciążę, przyczyniają się do stopniowego przyrostu masy ciała. Dla rozwoju płodu znaczenie mają nie tylko dodatkowe kilogramy zyskane w ciąży, ale także wyjściowa masa ciała matki.

Zmiany adaptacyjne, które zachodzą u kobiet w ciąży, warunkują jej prawidłowy przebieg i szczęśliwe rozwiązanie. W momencie zapłodnienia organizm kobiety zaczyna pracować na wyższych obrotach. W ciele kobiety będzie rosło nowe życie – organizm matki musi się przygotować do roli, jaką będzie pełnił przez kolejne 9 miesięcy. Co się zmienia i jak wpływa na przyrost wagi w ciąży?

  • Zmiany w układzie rozrodczym: rośnie macica, która finalnie osiągnie wagę nawet 2 kg. Dochodzi do zwiększenia przepływu krwi w narządach rodnych. Szyjka macicy rozpulchnia się, a wargi sromowe stają się silnie ukrwione.
  • Powiększenie piersi: pod wpływem hormonów tkanka gruczołowa zwiększa swoja objętość. Piersi będą odpowiadać za laktację, czyli produkcję i wydzielanie pokarmu. Piersi pod koniec ciąży osiągną wagę około 1 – 2 kg.
  • Zmiany w układzie krążenia: wzrasta objętość krwi krążącej (dodatkowe 1 – 2 kg).  Łożysko jest kluczowym elementem układu krążenia, który zapewnia wymianę niezbędnych do życia dla płodu substancji odżywczych. Jego  masa wynosi nawet 1 kg.
  • Zwiększenie ilość tkanki tłuszczowej, w tej postaci gromadzone są zapasy energii (przeciętnie dodatkowe 2 – 4 kg).
  • Rozwój płodu i środowiska, w którym się on rozwija - płynu owodniowego. Płyn owodniowy waży około 1 – 1,5 kg, a średnia urodzeniowa masa ciała  dziecka wynosi 3,5 kg.

Pamiętaj! Dbając o harmonijny przyrost masy ciała zapewniasz optymalny rozwój dziecku. Odchudzanie w czasie ciąży (z niewielkimi wyjątkami) jest niewskazane, ponieważ zwiększa ryzyko niedożywienia płodu, co może powodować komplikacje ciąży.

Zalecenia dotyczące przyrostu masy ciała są zróżnicowane i zależą od wskaźnika masy ciała u kobiety przed zapłodnieniem. Im niższy BMI (z ang. Body Mass Index – wskaźnik masy ciał) przed poczęciem, tym większy powinien być wzrost wagi w trakcie ciąży – oczywiście w granicach rekomendowanych norm. Do obliczenia BMI służy specjalny wzór:

BMI =  masa ciała : (wzrost) 2

Przyrosty masy ciała powinnaś kontrolować przynajmniej raz w miesiącu, a na wizycie u ginekologa wskazane jest wpisywanie aktualnej masy ciała do karty przebiegu ciąży.

BMI przed ciążą (kg/m2) Przyrost masy ciała w trakcie ciąży (kg)

niedowaga < 18,5

15 – 18 

prawidłowa masa ciała 18,5 – 24,9

11 - 15

nadwaga 25,0 – 29,9

7 – 10 

otyłość ≥30

do 7  

otyłość olbrzymia ≥40

Redukcja masy ciała

 

W pierwszym trymestrze Twoja masa ciała nie musi się jeszcze zmieniać. Rekomendowany przyrost wagi to 0,5 – 2 kg. Jeśli cierpisz na uporczywe mdłości i wymioty, być może schudniesz na początku ciąży. Kontroluj, czy spadek masy ciała nie jest większy niż 2 kg. Szybszy i bardziej widoczny przyrost wagi w ciąży zachodzi w drugim i trzecim trymestrze. Nie powinien on być jednak większy niż 0,5 kg na tydzień.

Zbyt niski przyrost masy ciała w ciąży wiąże się z niską masą urodzeniową dziecka. A to powikłanie może zwiększać śmiertelność czy chorobowość okołoporodową. Ponadto może przyczyniać się do powstania problemów rozwojowych u dziecka, a także zwiększenia ryzyka rozwoju chorób układu krążenia, nadciśnienia tętniczego i cukrzycy w późniejszych latach.

Zbyt duży przyrost masy ciała w ciąży to większe ryzyko długoterminowej otyłości u matki i dziecka. U ciężarnych nadwaga lub otyłość powodują bardziej dokuczliwe bóle kręgosłupa, obrzęki nóg, żylaki i hemoroidy. Zbyt wysokie przyrosty wagi w ciąży to także większe ryzyko powikłań ciążowych (cukrzyca ciężarnych, nadciśnienie tętnicze ) oraz okołoporodowych (makrosomia noworodka, poród przedwczesny czy konieczność przeprowadzenia cesarskiego cięcia).