Czy wiesz, jakie są najczęstsze alergeny? Poznaj objawy alergii pokarmowej oraz sposoby postępowania w przypadku jej wystąpienia u niemowląt i małych dzieci.

Jak powstaje alergia?

Proces powstawania alergii pokarmowej składa się z dwóch faz. Faza uczulania rozpoczyna się, gdy alergen po raz pierwszy trafia do organizmu przez wchłonięcie lub połknięcie. Pierwszą linię obrony stanowią komórki układu odpornościowego.

Rozpoznają one alergeny i je zapamiętują. Na podstawie zebranych informacji układ odpornościowy wytwarza dopasowane do budowy alergenu przeciwciała. Pierwszy kontakt z uczulającym składnikiem przebiega bezobjawowo, ale pamięć o nim pozostaje w organizmie.

I faza powstawania alergii pokarmowej

Dopiero podczas kolejnego kontaktu organizmu z alergenem aktywują się przeciwciała (patrz rysunek niżej). Rozpoczyna się wówczas drugi etap reakcji alergicznej. Przeciwciała IgE związane z mastocytami przechwytują „intruza” i łączą się z nim. Proces powoduje uwolnienie granulek z histaminą, które krążą po organizmie, powodując reakcję alergiczną.


II faza powstawania alergii pokarmowej

Alergeny i grupy ryzyka


Mleko krowie
Jaja kurze (białko jajka)
Pszenica
Ryby
Orzechy ziemne i inne orzechy


Do grupy najczęstszych alergenów, wywołujących reakcję u niemowląt i małych dzieci, należy białko mleka krowiego, ale także białko jaja kurzego, pszenica, ryby, skorupiaki oraz różne rodzaje orzechów.

Najczęstszym alergenem wśród najmłodszych jest białko mleka krowiego. Alergia ta dotyczy 2-3% niemowląt.

Ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej

Alergia pokarmowa występuje najczęściej u niemowląt (6-8%), rzadziej u dzieci i młodzieży (3-4%), u dorosłych zaledwie 1-3%.

Niedojrzałość mechanizmów odpornościowych, barier ochronnych oraz anatomiczno-fizjologicznych cech układu pokarmowego sprawiają, że najczęściej chorują najmłodsi - organizm dziecka jest łatwym celem dla alergenu. Zwiększone przenikanie czynników uczulających z jelita do krwi ułatwia uszkodzenie błon śluzowych układu pokarmowego niemowlęcia.

W rozwoju reakcji alergicznej znaczącą rolę odgrywać mogą także czynniki środowiskowe, takie jak narażenie dziecka na kontakt z dymem tytoniowym, zaburzenia flory bakteryjnej jelit czy stosowanie doustnych antybiotyków.

Alergia pokarmowa u niemowlęcia i małego dziecka

Czytaj więcej

Sprawdź czy Twoje dziecko jest narażone na alergię

Rozwiąż nasz test i dowiedz się jak duże jest ryzyko, że Twoje dziecko będzie miało alergię.

Ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej jest w dużej mierze uwarunkowane genetycznie. Dotyczy ono w szczególności dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym, których rodzice lub rodzeństwo mieli rozpoznaną jakąś chorobę alergiczną.

Sprawdź, jakie jest prawdopodobieństwo wystąpienia alergii u Twojego dziecka.

Karmienie piersią jest najlepszym pokarmem dla niemowlęcia z alergią pokarmową. Alergia może dotyczyć zarówno dzieci karmionych piersią, jak i mlekiem modyfikowanym.

Jeżeli zaobserwujesz objawy alergii pokarmowej u dziecka, nie zmieniaj formy karmienia. Skontaktuj się z lekarzem, który określi przyczyny wystąpienia uczulenia i dobierze odpowiednią formę leczenia.

Objawy alergii

Objawy alergii pokarmowej mogą dotyczyć jednego narządu, jednak najczęściej dotyczą wielu narządów i układów, np. układu oddechowego, skóry czy układu żołądkowo-jelitowego.

Wysypka

W zgięciach stawowych (na łokciach i kolanach) oraz na twarzy pojawiają się charakterystyczne czerwone plamy oraz sączące grudki. Skóra jest sucha i szorstka, co powoduje odczuwalny dyskomfort i płacz dziecka.

Dowiedz się więcej

Katar i sapka

Reakcja alergiczna często manifestowana jest w górnych drogach oddechowych. Wodnisty katar oraz duszności spowodowane obrzękiem śluzówki nosa mogą być sygnałem alergii pokarmowej.

Dowiedz się więcej

Biegunka

Może być efektem wytwarzania dużej ilości śluzu w jelitach. Biegunkom często towarzyszą kolki, ulewanie lub wymioty.

Dowiedz się więcej
Poznaj wszystkie objawy alergii pokarmowej
Zobacz artykuły

Diagnozowanie alergii

Aby potwierdzić występowanie alergii u niemowlęcia, lekarz poddaje je diagnozie.

Eliminacja białek mleka
krowiego na 2-4 tygodnie

lub zastąpienie mleka modyfikowanego hydrolizatem wysokiego stopnia

Poprawa

Wynik należy zweryfikować przez podanie białek mleka krowiego

Brak poprawy

Powrót do podawania standardowego mleka modyfikowanego lub zastosowanie silniejszego hydrolizatu (preparatu aminokwasowego)

Nawrot objawów

Rozpoznanie: alergia na białka mleka krowiego - należy usunąć białko mleka na co najmniej 6 miesięcy i podawać hydrolizat znacznego stopnia, a następnie powtórzyć próbę

Brak objawów

Rozpoznanie: brak alergii - powrót do podawania standardowego mleka modyfikowanego

Dieta eliminacyjna jako główna metoda leczenia alergii pokarmowej

Jeżeli lekarz potwierdzi, że Twoje dziecko cierpi na alergię, konieczne będzie zastosowanie diety eliminacyjnej. Polega ona na czasowym usunięciu szkodliwego pokarmu z diety dziecka. Należy jednak pamiętać o wprowadzaniu składników zastępczych, których wartość odżywcza jest zbliżona do eliminowanego pokarmu. Czas leczenia dietetycznego jest indywidualny. Odpowiednia dieta eliminacyjna wpływa na ustąpienie lub złagodzenie objawów alergicznych, przy czym nie zaburza prawidłowego rozwoju leczonego dziecka.

Dieta eliminacyjna w alergii na białko mleka krowiego

  • Dziecko karmione naturalnie – stosujemy dietę bezmleczną dla mamy karmiącej piersią, aby alergen nie przedostawał się wraz z jej pokarmem do organizmu dziecka.

    Należy dokładnie czytać etykiety - składniki wywołujące alergię mogą być ukryte w produktach spożywczych, których nawet nie podejrzewasz o to, że mogą wywołać reakcję alergiczną u dziecka.Tylko dokładna i odpowiednia interpretacja etykiet produktów spożywczych pozwoli uniknąć podania produktu spożywczego, który może wywołać reakcję alergiczną. Jeśli produkt jest niepaczkowany, koniecznie należy spytać sprzedawcę o skład.

  • Dziecko karmione mlekiem modyfikowanym – zastępujemy mleko modyfikowane hydrolizatem wysokiego stopnia, a w przypadku ciężkich objawów preparatem aminokwasowym.

  • Dietę eliminacyjną należy szczegółowo omówić z lekarzem. Nie zalecamy samodzielnego stosowania jej bez konsultacji i kontroli specjalisty.

Poznaj produkty Bebilon 2 przeznaczone dla dzieci z grupy ryzyka alergii, stwierdzoną alergią lub nietolerancją pokarmową.
Nie wiesz jakie mleko następne wybrać? Skorzystaj z asystenta wyboru produktów.

Uzupełnianie diety alergika

  • Dieta eliminacyjna to podstawowy sposób leczenia alergii pokarmowej, który opiera się na stałym lub okresowym wykluczeniu z jadłospisu składników pokarmowych źle tolerowanych przez organizm dziecka, z jednoczesnym wprowadzeniem składników zastępczych, o równoważnych wartościach odżywczych.

  • Celem diety eliminacyjnej jest przede wszystkim zmniejszenie reakcji alergicznej na uczulający składnik.

  • Przy rozpoznanej alergii należy stosować zaleconą przez lekarza dietę eliminującą uczulający produkt, lecz nie ma wskazań co do innych modyfikacji schematu żywienia niemowląt.

  • Rozszerzanie diety alergika należy, tak jak u zdrowego niemowlęcia, rozpocząć od pojedynczych warzyw, aby w 3. tygodniu wprowadzania nowych pokarmów podać owoce (zawsze w odstępach kilkudniowych, aby obserwować reakcję organizmu dziecka).

  • Jeśli w trakcie wprowadzania do diety nowych warzyw czy owoców wystąpi reakcja niepożądana, należy przerwać proces i skontaktować się z lekarzem, a następnie rozpocząć proces od nowa – podawać produkty pojedynczo, w odstępach co 3–5 dni, tak by zidentyfikować uczulający pokarm.

  • Ważnym elementem diety niemowlęcia są kaszki zbożowe. Dostarczają dzieciom energii i składników odżywczych koniecznych ważnych dla prawidłowego wzrostu i rozwoju.

  • W przypadku dzieci ze zdiagnozowaną alergią na białko mleka krowiego sytuacja jest trochę utrudniona. Należy wybierać kaszki bezmleczne i przyrządzać je z użyciem preparatu mlekozastępczego.

  • Dla małych alergików dostępne są również produkty z zawartością mączki z chleba świętojańskiego, która jest źródłem białka. Taki produkt, np. Bebilon Alerlac, należy przygotowywać na wodzie.

Celem leczenia alergii pokarmowej jest osiągnięcie tolerancji pokarmowej. U dziecka ze zdiagnozowaną alergią pokarmową należy sprawdzać tolerancję na alergizujący produkt co 6-12 miesięcy, aż do momentu wystąpienia całkowitej tolerancji pokarmowej.

Zapoznaj się z metodami leczenia alergii pokarmowej
Zobacz artykuły

Wyzdrowienie a marsz alergiczny

Dynamiczny rozwój dziecka, a także dojrzewanie narządów i układów, w których zachodzi reakcja alergiczna sprawiają, że obraz kliniczny alergii może ulegać zmianie.

  • Wyrastanie z alergii. W ciągu 1-3 lat od rozpoznania i rozpoczęcia leczenia większość dzieci zaczyna tolerować pokarm, na który reagowało alergicznie. Około 80% dzieci ze wcześnie rozpoznaną alergią „wyrasta” z niej do 4.-5. roku życia.

  • Zdarza się, że dziecko nie wyrasta z alergii. Wtedy dochodzi do tzw. marszu alergicznego. Polega on na ewoluowaniu choroby wraz z dorastaniem dziecka. Proces zapalny zmienia lokalizację, atakując kolejne narządy i powodując nowe objawy choroby.

Pamiętaj, że duże znacznie w leczeniu alergii pokarmowej ma wczesne rozpoznanie choroby i zastosowanie leczenia poprzez odpowiednią dietę eliminacyjną.

Marsz alergiczny

Marsz alergiczny polega na samoistnym ewoluowaniu choroby wraz z dorastaniem alergika. W czasie marszu alergicznego proces zapalny zmienia lokalizację, atakując kolejne narządy i powodując nowe objawy.

Wyzdrowienie

Znacząca część dzieci reagujących alergicznie na spożywany pokarm z upływem czasu zaczyna go tolerować, zazwyczaj w ciągu 1-3 lat od rozpoznania choroby i rozpoczęcia właściwego leczenia. Około 80% dzieci z alergią pokarmową rozpoznaną w okresie niemowlęcym “wyrasta” z choroby do 4.-5. roku życia.

Alergia a nietolerancja pokarmowa

Pamiętaj, nie każda niepokojąca reakcja organizmu po spożyciu posiłku jest objawem wystąpienia alergii pokarmowej.

Alergia pokarmowa to niepożądana reakcja układu odpornościowego na białko zawarte w pożywieniu. Nietolerancja na pokarmy nie dotyczy układu odpornościowego i oznacza problemy z przetwarzaniem pokarmu w związku z enzymami, przyczynami farmakologicznymi lub innymi.

Jeżeli u Twojego dziecka pojawią się niepokojące objawy, konieczna jest odpowiednia diagnoza, aby potwierdzić ich źródło.

Przeczytaj artykuły dotyczące alergii pokarmowej
Zobacz artykuły